Η ιστορία της μούντζας (και άλλων ελληνοπρεπών εκφράσεων δυσαρέσκειας)

Posted: Μαρτίου 28, 2011 in Uncategorized

Από τον Philippus Claudius

Στο Βυζάντιο διαπόμπευαν τους κλέφτες, τους δειλούς, τους μέθυσους, τους μοιχούς, τους προδότες και άλλους, είτε ήταν απλοί πολίτες είτε εξέχουσες προσωπικότητες.Η διαπόμπευση ηταν μια πομπή με πρωταγωνιστή τον διαπομπευόμενο και ενα ξέφρενο οχλο που τον προσέβαλε και εξευτέλιζε με κάθε τρόπο, σε πλατείες και δρόμους. Ήταν από τα πιο αγαπημένα θεάματα των βυζαντινών. Καί σήμερα λέμε «είδα τις πομπές σου», δηλαδή όλα για όσα θα έπρεπε να ντρέπεσαι.

Κατά τη διαπόμπευση, για να προκαλέσουν γέλια στους θεατές, άλειφαν το πρόσωπο του τιμωρημένου με «ασβόλη», ένα είδος καπνιάς, κοινώς φούμο. Η λέξη αποσβολωμένος προέρχεται από αυτήν τη λέξη για να εκφράσει τη ντροπή του τιμωρημένου, εξάλλου και το ρήμα προπηλακίζω (κατακρίνω) βγαίνει από τον πηλό, δηλαδή τη λάσπη με την οποία άλειφαν το πρόσωπο των ατιμασμένων.

Η ασβόλη όμως λεγόταν και μούντζα (μουντό χρώμα). Από εδώ προέρχονται τα ρήματα μουντζώνω και μουντζουρώνω. Για το μουντζουρώνω θα μου πείτε, κατανοητή η σχέση με την καπνιά. Γιατί όμως το φάσκελο ονομάστηκε μούντζα; Επειδή την ασβόλη την άλειφαν στο πρόσωπο του «τυχερού», παίρνοντάς την με την παλάμη του χεριού και μετά άνοιγαν τα δάκτυλά τους, γι’αυτό και το υβριστικό σχήμα του ανοίγματος της παλάμης πήρε το όνομα μούντζα.

Βέβαια, αν ο κατηγορούμενος βρισκόταν αθώος, τότε έβαφαν το πρόσωπό του άσπρο, εξού και η φράση «βγήκα ασπροπρόσωπος», δηλαδή τη γλίτωσα. Έλα όμως που αν τον έβρισκαν ένοχο, του κρεμούσαν κουδούνια στο λαιμό και τον υποδέχονταν με τυμπανοκρουσίες λοιδορώντας τον. Εξού και η ομώνυμη έκφραση «του κρέμασαν κουδούνια». Επίσης, ο ένοχος κουρευόταν δημοσίως (θυμηθείτε τους τεντυμπόηδες των 60s), το οποίο θεωρείτο μεγίστη ντροπή εξού και η φράση «άντε να κουρέυεσαι». Ο τιμωρημένος γινόταν σαν «κουρεμένο γίδι»‘ ή «κουρόγιδο» που αργότερα μετατράπηκε σε κορό(γ)ιδο και μετα σε «κορόιδο». Η καμπάνα της εκκλησίας σήμαινε για την συγκέντρωση του πλήθους (βλέπε του «του βάρεσαν, ή του έριξαν, καμπανα»). Πολλές φορές η κλίση για συγκέντρωση του φιλοθεάμονος κοινού γινόταν με βούκινο (θυμηθείτε την έκφραση «το έκανε βούκινο») ή με τύμπανο («Ο κόσμος τό’χει [ακούσει απο το ] τούμπανο»).

Ευλογημένο Βυζάντιο, εσύ ήξερες να τιμωρείς τις «εξέχουσες» προσωπικότητες…

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η vivicapp λέει:

    Υπέροχο, ανάλαφρο, ενημερωτικό, αστείο. Θεέ μου!!! :ο)))

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s