Ο διάλογος Μηλίων και Αθηναίων (και η αλαζονεία της δύναμης)

Posted: Απριλίου 5, 2011 in ΙΣΤΟΡΙΑ

Από τον Philippus Claudius

Ο ακόλουθος διάλογος γράφτηκε πριν 2500 χρόνια από το Θουκυδίδη. Αποτελεί απόσπασμα της ελεύθερης απόδοσης του διαλόγου που εκτυλίχθηκε ανάμεσα στους Αθηναίους και τους Μηλίους το 416 π.Χ.

ΑΘ. Βρισκόμαστε εδώ για το συμφέρον της ηγεμονίας μας  και όσα θα πούμε τώρα σκοπό έχουν τη σωτηρία της πολιτείας σας, επειδή  θέλουμε και χωρίς κόπο να σας εξουσιάσουμε και για το συμφέρον και των δυο μας να σωθείτε.

ΜΗΛ. Και πώς μπορεί να συμβεί να είναι ίδια συμφέρον σε μας να γίνουμε δούλοι , όπως σε σας να γίνετε κύριοί μας;

ΑΘ. Επειδή εσείς θα έχετε τη δυνατότητα να υποταχθείτε πριν  να πάθετε τις πιο μεγάλες συμφορές, κι εμείς, αν δε σας καταστρέψουμε, θα έχουμε κέρδος.

ΜΗΛ. Ώστε δε θα δεχθείτε, μένοντας εμείς ήσυχοι, να είμαστε φίλοι αντί  εχθροί, σύμμαχοι όμως κανενός από τους δυο σας;

ΑΘ. Όχι,  γιατί δε μας βλάπτει τόσο  ή έχθρα σας όσο η φιλία σας. Η φιλία σας, στα μάτια των υπηκόων μας, θα ήταν απόδειξη  αδυναμίας μας, ενώ το μίσος σας  απόδειξη της δύναμής μας.

Κι επίσης:

ΑΘ. Έχουμε την απαίτηση να επιδιώξουμε πιο πολύ να επιτύχουμε τα δυνατά από όσα κι οι δυο μας αληθινά έχουμε στο νου μας, αφού ξέρετε και ξέρουμε ότι κατά την κρίση των ανθρώπων το δίκαιο λογαριάζεται όταν υπάρχει ίση δύναμη για την επιβολή του κι ότι, όταν αυτό δε συμβαίνει, οι δυνατοί κάνουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους κι οι αδύναμοι υποχωρούν κι αποδέχονται.

Γιατί οι Αθηναίοι μιλούν τόσο υπεροπτικά; Περίμενε κανείς από την πόλη που γέννησε τη δημοκρατία να μιλάει κατ’αυτόν τον τρόπο; Κι όμως, όταν η Μήλος αρνήθηκε να ενταχθεί στην Αθηναϊκή Συμμαχία, παρά τις πιέσεις της Αθήνας, η δεύτερη αποφάσισε να «πείσει πρώτα με το καλό» τους Μηλίους να προσχωρήσουν εκούσια στη συμμαχία. Μέχρι τότε, οι Μήλιοι, ως Δωρικής καταγωγής – κοντινοί στους Σπαρτιάτες – κρατούσαν ουδέτερη στάση. Όταν  οι «διαπραγματεύσεις» απέτυχαν, γιατί οι Μήλιοι επέμεναν να μείνουν ανεξάρτητοι και ουδέτεροι στο μικρό νησί τους, οι Αθηναίοι τους πολιόρκησαν, τους νίκησαν και για τιμωρία όλους τους άρρενες τους έσφαξαν, όλα τα γυναικόπαιδα τα πούλησαν ως δούλους και στην έρημη πια Μήλο εγκατέστησαν 500 Αθηναίους κληρούχους, δηλαδή Αθηναίους που νέμονταν τη γη του νησιού.

Αντίστοιχα, τα μέλη της Αθηναϊκής συμμαχίας που επιθυμούσαν να βγουν από αυτήν (Νάξος, Θάσος, Χαλκίδα, Κολοφών κ.α.) δέχτηκαν επιθέσεις από την «προστάτιδα» μητρόπολη Αθήνα και αναγκάστηκαν να πληρώσουν μεγαλύτερους φόρους και να γκρεμίσουν τα τείχη τους. Η Σάμος πάλι αναγκάστηκε να πληρώσει τα έξοδα της Αθηναϊκής εκστρατείας εναντίον της. Δηλαδή μου κάνεις επίθεση και πρέπει να πληρώσω και τα έξοδά σου!

Τι ήταν η Αθηναϊκή Συμμαχία; Ήταν μια συνομοσπονδία πολλών ελληνικών πόλεων κρατών, η οποία σχηματίστηκε υπό την απειλή των Περσών. Η Αθήνα ως αρχηγός, είχε την υποχρέωση να μαζεύει φόρους (αρχικά στη Δήλο και μετά στην Αθήνα) και με τα χρήματα να εξοπλίζει πλοία, να εκπαιδεύει στρατό για να αποσοβηθεί ο κίνδυνος επανεπίθεσης των Περσών. Όταν όμως αυτός ο κίνδυνος εξέλιπε, οι Αθηναίοι αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τους τεράστιους πόρους και προς όφελός τους, π.χ. υπήρχε ο φόρος της θεάς Αθηνάς. Με τα χρήματα αυτά έκτισαν τον Παρθενώνα και όλα τα θαύματα που θαυμάζουμε μέχρι και σήμερα.

Αυτός ο Αθηναϊκός ιμπεριαλισμός δεν είναι μοναδικός στην Ιστορία. Συνηθίζουμε να κατηγορούμε τις υπερδυνάμεις για σκληρότητα και κυνισμό απέναντι στις αδύνατες χώρες, για επεκτατισμό και ατέρμονη εκμετάλλευση των μικρότερων αλλά ας μην ξεχνάμε ότι και η Αθήνα ήταν η υπερδύναμη της εποχής. Είχε νικήσει τον πανίσχυρο στρατό της Περσίας και το εμπόριο την είχε κάνει μια από τις πλουσιότερες πόλεις του κόσμου. Η αλήθεια είναι ότι όλες οι ηγέτιδες δυνάμεις ανά την ιστορία, όπως και η Αθήνα, έκαναν τα πάντα για να διατηρήσουν το μεγαλείο και την ισχύ τους και αυτή η υπερπροσπάθεια επικράτησης τις έκανε να φέρονται συχνά με ανήθικο, αμοραλιστικό τρόπο για να κρατήσουν τα κεκτημένα τους.

Το δίδαγμα δεν είναι ότι ακόμα και οι ένδοξες ελληνικές πόλεις για τις οποίες περηφανευόμαστε, έπραξαν κάποτε λανθασμένα. Στο κάτω κάτω, για τον ισχυρό, το δίκαιο ταυτίζεται με το συμφέρον του. Το δίδαγμα θα μπορούσε να είναι ότι η δύναμη δεν είναι αιώνια. Όπως η Αθήνα καταστράφηκε πολιτικά και στρατιωτικά μόλις δυο χρόνια αργότερα κατά τη Σικελική εκστρατεία (την απόλυτη έκφραση της αλαζονείας της), έτσι χάθηκε και η Ρώμη, οι Πέρσες, το Βυζάντιο, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, η παντοδυναμία της Αγγλίας και της Γαλλίας. Έτσι θα έρθει και το τέλος των ΗΠΑ κάποτε – δεν είμαι μάντης, απλώς έτσι είναι η ιστορία. Αυτή είναι και η μόνη δικαίωση για τους αδυνάτους.

Η Αθήνα δεν παύει να είναι μία από τις λαμπρότερες πόλεις που υπήρξαν ποτέ από όλες τις απόψεις και όλα όσα εξιστόρησα και σχολίασα δεν αμαυρώνουν μέσα μου το θαυμασμό που νιώθω για αυτήν την πόλη. Απλώς δεν ξεχνάω ότι το νόμισμα έχει πάντα και άλλη πλευρά.

Σχόλια
  1. Ο/Η vivicapp λέει:

    Συμφωνώ με τον επίλογο!

  2. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Πόσο, μα πόσο διαχρονικό. Η Ιστορία μοιάζει με τταγωδία στην Επίδαυρο μερικές φορές: ίδιο σενάριο, αλλά διαφορετική σκηνοθεσία και συντελεστές!

  3. Ο/Η Αντώνης λέει:

    *τραγωδία…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s